W skrócie
- Referencje to opinia o Twojej pracy, wystawiona przez przełożonego, klienta lub opiekuna praktyk: na piśmie (list referencyjny, list polecający) albo jako kontakt do osoby, która o Tobie opowie.
- Pracodawca nie ma obowiązku ich wystawić. Kodeks pracy wymaga tylko świadectwa pracy, a ono zawiera fakty, nie ocenę.
- Dobry list referencyjny mieści się na jednej stronie: kto pisze, jak długo i na jakim stanowisku pracowaliście razem, Twoje obowiązki, dwa, trzy konkretne osiągnięcia i rekomendacja z podpisem.
- O referencje proś przed odejściem, kiedy przełożony pamięta Twoje wyniki. Możesz przygotować mu szkic, ale podpisuje on i to on odpowiada za treść.
- Według Urzędu Ochrony Danych Osobowych złożenie referencji nie uprawnia przyszłego pracodawcy do kontaktu z ich autorem po dodatkowe informacje.
Na tej stronie
Referencje: wzór listu referencyjnego
Przykładowy list
Przykład
Łódź, 6 listopada 2026 r.
Marek Kaczmarek
Kierownik magazynu
Logis Trans sp. z o.o.
ul. Przemysłowa 18
90-001 Łódź
marek.kaczmarek@example.com · 512 345 678
List referencyjny
Pani Natalia Wójcik pracowała w Logis Trans sp. z o.o. od 1 kwietnia 2023 r. do 31 października 2026 r. na stanowisku specjalistki ds. logistyki magazynowej. Przez cały ten okres byłem jej bezpośrednim przełożonym.
Do jej obowiązków należało planowanie przyjęć i wydań towaru, prowadzenie inwentaryzacji w systemie WMS oraz koordynacja pracy zmiany liczącej 12 osób.
Pani Natalia wprowadziła nowy układ strefy kompletacji, dzięki któremu czas przygotowania zamówienia skrócił się o około jedną czwartą. W 2025 r. przeprowadziła inwentaryzację roczną bez ani jednej różnicy wymagającej korekty księgowej.
Jest osobą dokładną i spokojną w sytuacjach awaryjnych. W szczycie sezonu, przy dwukrotnie większej liczbie zamówień, jej zmiana dotrzymywała terminów wysyłek. Nowi pracownicy chętnie zwracali się do niej po pomoc.
Z pełnym przekonaniem polecam Panią Natalię Wójcik na stanowiska związane z logistyką i zarządzaniem zespołem magazynowym. W razie pytań jestem do Państwa dyspozycji pod podanym wyżej adresem e-mail.
Z poważaniem
Marek Kaczmarek (podpis)
Ten list referencyjny pisze bezpośredni przełożony po odejściu pracownika. Zmień dane, okres i stanowisko, a przede wszystkim trzeci i czwarty akapit: to w nich są fakty, które odróżniają dobry list od grzecznościowej formułki. Dane kontaktowe autora przydadzą się, jeśli sam zechcesz, żeby rekruter z nim porozmawiał (więcej o tym niżej).
List na papierze firmowym albo PDF z podpisem wygląda najpoważniej. Jeśli przełożony woli krótką wiadomość, poproś przynajmniej o e-mail z jego służbowego adresu, z imieniem, nazwiskiem i stanowiskiem w stopce.
Czym są referencje, list referencyjny i list polecający
Te nazwy w praktyce oznaczają to samo: pisemną opinię o Twojej pracy, którą ktoś podpisuje swoim nazwiskiem. „List polecający” częściej pada przy studiach, stypendiach i praktykach, „list referencyjny” przy zmianie pracy, a słowo „referencje” obejmuje też referencje ustne: kontakt do osoby, która opowie o Tobie rekruterowi.
| Świadectwo pracy | Referencje | |
|---|---|---|
| Obowiązek | Tak, przy końcu każdej umowy o pracę (art. 97 § 1 Kodeksu pracy) | Nie, to dobra wola autora |
| Kto wystawia | Pracodawca | Przełożony, współpracownik, klient, opiekun praktyk |
| Treść | Fakty: okresy, stanowiska, tryb rozwiązania umowy, urlopy | Ocena: obowiązki, osiągnięcia, sposób pracy |
| Komu się przydaje | Kadrom kolejnego pracodawcy, ZUS | Rekruterowi przy wyborze kandydata |
Co dokładnie zawiera obowiązkowy dokument, wyjaśnia strona świadectwo pracy.
Jak poprosić o referencje
- Kogo. Najwięcej waży bezpośredni przełożony. Po praktykach lub stażu: opiekun praktyk. Przy zleceniach i pracy na własny rachunek: klient, dla którego zrobiłeś duży projekt.
- Kiedy. Przed odejściem albo w ciągu kilku tygodni po nim, póki przełożony pamięta Twoje wyniki. List napisany po roku jest zwykle ogólnikowy.
- Jak. Najpierw zapytaj osobiście lub telefonicznie, czy dana osoba w ogóle chce je wystawić. Potem wyślij krótką wiadomość z tym, co ułatwi jej pisanie.
- Co podsunąć. Okres współpracy, stanowisko, trzy obowiązki, dwa osiągnięcia z liczbami i stanowisko, o które się starasz. Możesz przygotować szkic, ale autor czyta go, poprawia i podpisuje: to jego nazwisko gwarantuje, że list mówi prawdę.
Temat: Prośba o list referencyjny
Szanowny Panie,
31 października zakończyłam pracę w Logis Trans i szukam stanowiska kierowniczki zmiany w magazynie. Czy zgodziłby się Pan wystawić mi list referencyjny?
Dla ułatwienia przesyłam w załączniku krótkie podsumowanie: okres pracy, obowiązki i dwa projekty, przy których współpracowaliśmy (nowa strefa kompletacji i inwentaryzacja 2025). Wystarczy mi list w PDF z Pana podpisem.
Dziękuję i pozdrawiam serdecznie,
Natalia Wójcik
Co powinny zawierać referencje
- Miejscowość i data.
- Dane autora: imię i nazwisko, stanowisko, firma, kontakt.
- Tytuł: „List referencyjny” albo „List polecający”.
- Kim jesteś dla autora: od kiedy do kiedy, na jakim stanowisku, w jakiej relacji (przełożony, klient).
- Obowiązki: dwa, trzy zdania, nie cały zakres czynności.
- Osiągnięcia: konkretne, z liczbami, jeśli się da.
- Sposób pracy: dwie cechy, każda poparta przykładem.
- Rekomendacja: na jakie stanowiska autor Cię poleca.
- Podpis i gotowość do kontaktu.
Jedna strona wystarczy. Lista dziesięciu przymiotników bez przykładów („sumienna, komunikatywna, kreatywna”) mówi rekruterowi mniej niż jedno zdanie o tym, co się zmieniło dzięki Twojej pracy.
Przykłady zdań do listu referencyjnego
Pan Tomasz Kowalczyk pracował pod moim kierownictwem od marca 2022 r. do października 2026 r. na stanowisku...
Do jego głównych obowiązków należało...
Jego największym osiągnięciem było...
Wyróżnia się dokładnością: przez trzy lata nie zdarzył się błąd w...
Z pełnym przekonaniem polecam Pana Tomasza na stanowisko...
W razie pytań jestem do Państwa dyspozycji pod numerem telefonu...
Pani Julia Mazur odbyła w naszym biurze rachunkowym praktyki studenckie od lipca do września 2026 r. Pod moim nadzorem księgowała dokumenty zakupowe i przygotowywała zestawienia do deklaracji VAT.
Szybko opanowała program księgowy i od drugiego miesiąca pracowała samodzielnie. Polecam ją na stanowisko młodszej księgowej.
Pan Adam Szymański wykonał dla naszej firmy w 2026 r. nową stronę internetową sklepu, w uzgodnionym terminie i budżecie. Od uruchomienia strony liczba zamówień online wzrosła, a współpraca przebiegała bez zastrzeżeń.
Chętnie polecam go jako wykonawcę projektów e-commerce.
Referencje w CV i w rekrutacji
- W CV: na końcu, krótka sekcja „Referencje” z imieniem, nazwiskiem, stanowiskiem i kontaktem jednej lub dwóch osób, tylko za ich zgodą. Jeśli nie chcesz podawać kontaktów, wystarczy zdanie „Referencje udostępnię na prośbę”.
- Jako załącznik: list referencyjny w PDF dołącz wtedy, gdy ogłoszenie o niego prosi albo gdy wnosi coś, czego nie ma w CV, np. przy pierwszej pracy po praktykach.
- Na rozmowie: miej listy referencyjne przy sobie i podaj je, gdy rekruter zapyta.
Urząd Ochrony Danych Osobowych w poradniku „ABC rekrutacji” pisze, że złożenie przez kandydata referencji nie uprawnia pracodawcy do kontaktu z ich autorem w celu pozyskania dodatkowych informacji, a przyszły pracodawca nie może zwrócić się do poprzedniego o opinię o kandydacie. Źródłem informacji o przebiegu pracy powinien być sam kandydat. Jeśli chcesz, żeby rekruter porozmawiał z Twoim byłym przełożonym, powiedz mu to i podaj kontakt.
Najczęściej zadawane pytania.
Źródła
O autorze
Diego Benitez
Créateur de Kandiq, plus de 100 recrutements menés
Diego Benitez a recruté plus de cent personnes, dans le marketing, le sport et la vente, comme responsable chez Intersport puis comme Head of Growth de Goodvest (2022 à 2026). Il a mené ces recrutements de bout en bout : tri des CV, entretiens, décision d'embauche, puis management de l'équipe. Il a aussi connu le côté candidat : stages, alternance, job étudiant, CDI, création d'une agence, puis freelance. Il a créé Kandiq pour donner aux candidats ce qu'il cherchait lui-même dans une candidature, et ce qu'un logiciel de tri sait lire. Ses guides partent des questions que les candidats posent à Google, s'appuient sur des sources publiques (Onisep, France Travail, Apec, Code du travail) et sont mis à jour quand les règles changent. Les exemples sont fictifs, les chiffres sont sourcés.
